مصطفی ظاهر از كاخ خارج می شود

با درگذشت محمد ظاهر پادشاه پيشين افغانستان، به همان ميزاني كه مصطفي ظاهرنواسه پادشاه از لحاظ سياسي ( ( نه از حيث وزنه خانداني كه اگر هوا وفضايي مساعد شود، مدعيان اقتدار خانداني از هر گوشه مي رويند) در مسند برتر و موقعيت آزاد ترقرار مي گيرد، تيم حامد كرزي نسبت به گذشته يتيم تر مي شود. شاه سابق اين تدبير را داشت كه در ارتباط به فرازونشيب مثبت و منفي عمدتا ساخته گي سياسي سال هاي اخير، گرمي مصلحتي بازار حكومت جديد و سرانجام در خصوص روش هاي بالنسبه برجستهء سياسي نواسه اش ، خاموشي پيشه كند و در دم پيري ، به عنوان سمبول مصالح ملك، كسي را از خود نرنجاند كه " بابا" را چنين صفتي بايد.
هرچند با رفتن محمد ظاهر، راه براي پيش روي هاي مصطفي ظاهر صاف ترشده است، اما مصطفي درين برههء زمان، در واقع، ساكن يك كاخ تنهايي و بي صاحب شده است كه در وديوارش فروريخته و از سقف و پنجره هايش شك و ترديد مي ريزد و بالطبع ، خنجر زدن از عقب و كشمكش هاي تجربه ناشده سياسي و شخصي ، نشانه هاي سنتي آن است.

همان طوري كه حكومت و جامعه افغانستان دوره امتحاني دموكراسي را سپري مي كنند، مصطفي ظاهرنيز ناگزير است به دور از پارتي بازي هاي نوع سلطنتي، براي خود راه ورسم سياسي ايجاد كند. او درين روزها درواقع روي يك مو حركت مي كند. تفاوت موقعيت وي با گذشته اين است كه ديگر پدر بزرگ وي در كاخ حرم سرا حضور ندارد تا به اثر فشار هيأت حاكمه براي او توصيه يي از سر خيروصلاح بفرستد كه چنان كن و چنين نبايد بكني. يا سخن چيناني چند كه از دور سلطنت زنده مانده واطراف پادشاه سابق راگرفته بودند، عطف والطاف وي را نسبت به نواسه اش كم رنگ كنند و يا دوستان خارجي به فراخورسود خويش راه حرم سرا در پيش گيرند كه وزنه شاه را بر ترازوي خواسته هاي خويش اضافه كنند و درين ماجرا ها، نقش مصطفي ظاهر به هيچ گيرند و گويا حضوراو را نخواهند و يا نتوانند احساس كنند.

هرچند در سال هاي اخير، شماري از چهره هاي محمد زايي كه در جريان سي سال دوري از مردم وتغييرات جامعه افغانستان ، خوي وخواص شان با رنگ و لعاب فرهنگ هاي غيرافغاني عجين شده است ، به طورجداگانه و با اهداف سنتي بر گردونهء باريك چند حزب و تشكيلات كوچك سوار شده اند، اما مصطفي درشت ترين مهره خانداني شاهي است كه طريق سياست برگزيده و با استقلال رأي، انعطاف و تا اندازه بدون ادعا به ميدان آمده است وچنان كه خود مي گويد، اين بار " با تكت يك طرفه" وارد كشور شده است. اين اولين بار است كه مصطفي از عزم "قاطع" خود براي حركت در مسير سياسي كه خود برگزيده است، سخن گفته است.

رئيس جمهور و تيم "خودي" ديگر مرجعي ندارند كه عرايضي را حضور باباي ملت تقديم كنند تا قامت ناسازاين و آن را به واسطه آن راست كنند. ممكن است پس ازين، فشار هاي دوستان خارجي ومصلحت سازان داخلي بر مصطفي فزون گردد تا محوري براي همه درست كند و خود را به بازوي اين و آن نچسپاند. گذشته ازين، از نظر طيف خاندان شاهي و ملحقات آن ( از قبيل مرزا بنويس ها، كاردان هاي پير، وحكومت داران سرسپيد ديروز و شماري از قوم گرايان ) مصطفي در وضعي قرار گرفته است كه الزاما بايد بازي انفرادي به كناري نهد و خلعت زعامت به بركند. دوره آماده گي وسازماندهي سياسي طيف خاندان، و سمپات ها فرارسيده و شرايط دشوار و چالش هاي سنگين هم پيش روست. تماس هاي كادر هاي جوان خانواده گي، روحانيت عنعنه اي و متنفذين محلي همچنان گرم است. اينان فراموش نكرده اند كه محمدظاهر شاه سابق در زنده گي خويش صرفا با يك كودتا آن هم از سوي سردار داود پسر كاكايش درسال 1352 رو به رو نشد. برأي العين مشاهده كردند كه در دوري ديگر، هواداران كرزي به حمايت مأموران خارجي و ساير جريان هاي سياسي و جهادي ، ابتدا دركنفرانس بن عليه موج غالب هواداران شاه در كمال خاموشي كودتا كردند، و به هر طريقي كه بود، جلو شاه پرستان و هواداران آنان را گرفتند، بل، هنگامي كه درلويه جرگه اضطراري در كابل، صف شاه دوستان فشرده گشت و وضعيت خلاف مسير پيش بيني شده بر رجعت به سوي محمد ظاهر شاه ميلغزيد، ائتلافي پديد آمد ونبرد خاموش زير سقف لويه جرگه اضطراري درگرفت و با تلاشي متحدانه، و لحاظ پاليسي كشور هاي خارجي ، صف اكثريتي هواخواهان شاه را شكستند تا صدايي به بيرون درز نكند اما مگر مي شود اين ماجرا ها را از دم چشم مردم ناپديد كرد؟

اگر چه مصطفي خود از چشم كشور هاي خارجي نيفتاده است و همانند يك شخصيت كليدي – احتياطي در مدار توجه آنان قرار دارد. حال اين نكته مهم است كه اختلاف ميان تيم كرزي و طيف خانداني به رهبري مصطفي عميق تر مي شود.آقاي كرزي، در دور زمامداري اش، بي آن كه به چهره هاي جوان وسياست دانان ارشد دودمان شاهي، وقعي قايل شود، همين قدر مسئوليت خود دانست كه پاس و حرمت محمدظاهر شاه را به جا آورد و ديگران را از دور قدرت نمايي ها در سطح بالا خارج كند.

تلقين اهل خاندان بي ترديد اين است كه در شرايط امروز، هيچ يك از نيرو هاي سياسي بالاي يكديگر اعتمادي ندارند و ساخت وباخت هاي مقطعي، ميان آن ها، شكننده و متكي به منافع آني وشخصي و يا قومي است. همه گروه هاي رقيب و يا ائتلافي ، تكيه بر يك يا چند كشور خارجي را در مقدرات خود پذيرفته اند. مصطفي ظاهر درين ميان، به حيث يك چهره بدون پرونده، بي آزار و بي خطر مي تواند حمايت اقشار مختلف اجتماعي وقومي را به خود جلب كند. چناني كه محمد ظاهر شاه پس از آن كه هاشم خان با ضرب و زور و سركوب جنبش هاي روشنفكري عمدتاً وابسته به نسل داغدار مشروطه ، جاده حركت به سوي آينده را براي برادر زاده جوانش پاك سازي كرد، در موقعيت مناسبي قرار گرفت وچهل سال بدون مزاحمت پادشاهي كرد. او بعداً كم وبيش به نقطه اتكا ميان كليه رگه هاي اجتماعي وقومي تبديل شد. چناني كه زبان فارسي دري، حلقه وصلي ميان كليه اقوام و طيف هاي اجتماعي درافغانستان است، محمد ظاهرشاه، مانند حلقه وصلي درين منظومهء قومي جايگاهي براي خود يافت. چناني كه درسال هاي اخير ثابت شد كه دو آتشه ترين مخالفان جهادي و غير جهادي ظاهر شاه ، قدومش را گرامي داشتند و هريك دردادن مهماني هاي پر مصرف با هم به رقابت برخاستند. تلقين محاسبه گران مدافع مصطفي ظاهر ازين نظر نيز درخور توجه است كه حكومت آقاي كرزي هر دو پشتوانه ( يكي باباي ملت و ديگر اعتبارملي ) خود را از دست داده است وراه براي نفوذ بلامنازع مصطفي درعرصه سياسي باز شده است. اين كه مصطفي ازمهره هاي مطرح جبهه ملي به شمار مي رود ، نيز مزيد بر علت است و اين براي بازيگران مخالف وي يك كابوس تمام عيار است.

مصطفي ظاهر و جبهه ملي :

در حال حاضر، ترسيم هندسي موضع گيري هاي آينده سياسي مصطفي ظاهر در تركيب جبهه ملي كار ساده يي نيست. وي ظاهراً ازتجربه مبارزه سياسي و سروكله زدن هاي سي سال اخير، برداشت عميقي ندارد و سروتهء سرمايه هاي سياسي اش ، بيشتر بر زمينهء مسموعات خانواده گي و مطالعه تاريخ بنا يافته است؛ اما طوري كه تجربه شش سال اخير نشان داده است ، او به حدكافي، آدمي محتاط، موقع شناس و پنهان كاراست. همان طوري كه پدر بزرگش اشتباه سي و پنج سال حكومت هاي پس از خود را در جيب داشت، مصطفي ( هرچند به طور پنهاني ) اشتباهات وهمچنان روش هاي كارساز دوره پدر بزرگ خود را به ديدهء نقادانه نگاه مي كند. مصطفي در سال هاي اخير، طريق برخورد با رهبران جهادي وتكنوكرات و همچنان چهره هاي قومي را آموخته است. مي شود گفت كه موقعيت او در جبهه ملي، مثل ساير جريان هاي شامل درآن جبهه، موقتي، مصلحتي و مقيد به حوادث بعدي است. اما از نظر جناح هاي شامل درجبهه ملي، وي به حيث ميراث دار نفوذ فراگير پادشاه در سراسر كشور به خصوص درولايات جنوب شناخته مي شود كه مي تواند در آينده نيز، نقش سنتي خود را به نفع جبهه ملي به خوبي ايفا كند. از زمان پيوستن مصطفي به جبهه ملي ، بسياري تلاش هاي خورد وكوچك عناصر وابسته به تيم رئيس جمهور، و ساير حلقات سياسي قومي به منظور جدا كردن وي از عضويت جبهه ملي ، بي ثمر مانده است. درشرايط جديد پس ازوفات شاه پيشين، در صورت تشديد تحركات وفعاليت هاي مصطفي براي ايجاد جايگاه سياسي وپايگاه سنتي ، رويارويي جبهه ملي با تيم حاكم نيز ناگزير، شدت خواهد گرفت. مصطفي تا كنون به دلايلي كه روشن نيست، از ابراز نظر در مورد خود ومواضع سياسي اش، در رسانه ها خود داري كرده است. انزوا گزيني ظاهري مصطفي ، سبب نشده است تا افكار عامه به خصوص رسانه ها، از رد يابي وي انصراف جويند. اگر مصطفي ظاهر درروز هاي آينده ، حاضر به پاسخ دهي به پرسش هاي رسانه ها شود، حداقل سمت وسوي حركت آينده وي مشخص خواهد گرديد.