داكتر سپنتا الگوي موفق در فرايند اصلاحات در وزارت خارجه (قسمت دوم)

در افغانستان همانند بسياري از كشورهاي توسعه نيافته، زنان هيچ‌گاه نقشي قابل توجه در فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي نداشته است. پس از سقوط طالبان نيز كوشش‌هاي بسيار اندكي در جهت مشاركت منصفانه و عادلانه زن در عرصه سياست و حكومت صورت گرفت كه نتايج حاصله از اين نوع تلاش‌ها هرگز نمي‌تواند درمان درد بي‌مهري و بي‌عدالتي نسبت به زن در جامعه افغانستان باشد.

عدم حضور و ظهور زنان در عرصه‌هاي مختلف اجتماع معلول عوامل مختلفي است كه هنوز مانع حضور فعال، قوي و پيشرو زن افغان مي‌گردند. اين عدم حضور كه براي زنان نتيجه‌اي جز ركود فكري و فرهنگي در پي نداشته، فرهنگ عمومي جامعه را نيز دچار انحطاط، ركود و سكون كرده است. به نظر مي‌رسد تا زماني كه باورهاي عمومي و فرهنگي جامعه نسبت به زن و نقش و جايگاه زن اصلاح نشود، جامعه مسير ترقي، پيشرفت و تعالي را طي نخواهد كرد.

بنابراين، تكاپوي روشنفكران دردمند جامعه بايد بر اين نقطه متمركز باشد كه نگرشي نو را در جامعه نسبت به زن خلق نمايند. افزون بر اين، ترسيم جايگاه والاي زن در مكتب اسلام و نحوة آگاهي به حقوق پنهان شده او در طول تاريخ نيز از اهميت به سزايي برخوردار است. باورهاي فرهنگي در افغانستان ريشه در دين، شرايط جغرافيايي، تحولات تاريخي، قومي ـ عشيره‌اي و ملي دارد.

بنابراين تا زماني كه منشأ ايجاد باور در جامعه اصلاح نشود و در نتيجه تا باورهاي عمومي جامعه ناصواب و آميخته با خرافات، انحرافات و كج‌بيني باشد، رفتارهاي مناسب و در خور اعتلا نسبت به قشر زنان در جامعه بروز نخواهد كرد.

اصلاح نگرش جامعه نسبت به شخصيت زن، مستلزم آن است كه باورهاي حاكم بر رفتار جامعه را بازسازي و اصلاح نماييم. اين مسأله عملي نخواهد شد، مگر اين كه منشأ ايجاد باورها در جامعه اصلاح شود. به اين ترتيب بايد گفت تا برداشت‌هاي غلط ديني در جامعه افغاني نسبت به زن اصلاح نشود، روحيه زنان افغان متعالي نخواهد شد و اين قشر به خود باوري و اعتماد به نفس به عنوان موجودي كه سازنده نسل فرداي افغانستان هستند، دست نخواهند يافت.

وزارت خارجه با درك مشكلات مطروحه، به سهم خود مي‌كوشد تا باورهاي عمومي جامعه را به حدي برساند كه باور كند زن نقش بزرگي در سياست و اجتماع دارد و مي‌تواند از عهده موضوعات خطير و ظريف مرتبط با سياست خارجي و امور ديپلوماسي با موفقيت برآيد. بدين منظور طي يك سال گذشته شماري از خانم‌ها كه از دانشكده‌هاي حقوق و علوم سياسي فارغ التحصيل شده‌اند، از طريق رقابت علمي و آزمون، جذب وزارت امور خارجه گرديده‌اند. همين‌طور عده‌اي نيز بر اساس شايستگي و تخصص در نماينده‌گي‌هاي خارج از كشور به عنوان ديپلومات تقرر حاصل كرده‌اند.

تلاش وزارت امور خارجه به منظور ارتقاي جايگاه زنان در تصميم‌گيري‌هاي سياسي بر كسي پوشيده نيست. در حال حاضر كارمندان زن در وزارت امور خارجه در مركز و نماينده‌گي‌هاي داخل 34 نفر و در نماينده‌گي‌هاي سياسي خارج از كشور 20 نفر مي‌باشند. هم‌چنين شاه دخت اينديا، سفير افتخاري فرهنگي افغانستان در اروپا مي‌باشد. هر چند تعداد زنان ديپلومات نسبت به مردان در حد نازل قرار دارد؛ اما با توجه به ساختار مردسالار جامعة افغاني و با در نظر داشت محروميت‌هاي تاريخي اين قشر، مي‌توان وضعيت حاضر را دستاوردي مهم براي دستگاه ديپلوماتيك كشور برشمرد.

تلاش وزارت خارجه بر تغيير نگرش جامعه نسبت به بانوان و ايجاد اعتماد به نفس در آنان استوار است. در همين راستا در 17 حوت 1385 در سالون تشريفات وزارت امور خارجه از روز جهاني زن تجليل به عمل آمد.

داكتر سپنتا وزير امورخارجه ضمن اظهار مسرت و ابراز تبريك به عموم زنان جهان بويژه زنان زجر ديدة افغانستان طي صحبتي در تجليل از اين روز مهم چنين گفت: "بزرگداشت از اين روز نبايد صرفاً جنبه نمادين داشته؛ بلكه بايد هدف عمده آن تلاش جمعي به خاطر همبستگي انسان‌ها و تحكيم صلح و انسانيت باشد." (ماهنامه ستوري، س 1، ش 8، حوت 1385، ص 27.) وي با تصريح اين مسأله كه بيشترين آسيب ديدگان فقر، جنگها و مهاجرتها زنان‌اند، آرزو برد تا زنان در مقابل پديده‌هايي چون ظلم، جنگ و خشونت محافظت شده و به مثابه انسان در پرتو مفاهيمي چون انسانيت، حقوق بشر و ارزشهاي دين اسلام به حقوق شان دست يابند.