نقش داكتر اسپنتا در ارتقاي سطح كيفي سياست خارجي در چارچوب سياست كثرت گرائي

داشتن تصور و درك درست و واقع‌بينانه از چهرة جهان، استفادة مطلوب از شرايط و امكانات موجود براي رسيدن به هدف‌هاي مشخص، موضع‌گيري و عمل به موقع در برابر رويدادها و وقايعي كه، مستقيم يا غيرمستقيم، منافع يك دولت را تحت تأثير قرار مي‌دهند، آگاهي از شيوة صحيح عمل كردن در عرصة جهاني و بسياري موارد ديگر از جمله نيازهاي سياست مداران و دولت مردان به شمار مي‌روند.

داكتر سپنتا به عنوان يك كارشناس ورزيده در حوزه سياست خارجي و سياست بين‌الملل و نيز استاد روابط بين‌الملل كه تجربة تحقيق و تدريس در يكي از معتبرترين پوهنتون‌هاي اروپا در آلمان را به همراه دارد، با درك موارد فوق الذكر موفق شد تا توجه و تعهد جامعة جهاني را در ساختن افغانستان آزاد، آباد و دموكرات و نيز كمك به بازسازي زير ساخت‌هاي افغانستان جلب كند.

در همين راستا افغانستان هم از كمك‌هاي ايالات متحده آمريكا و اروپا مستفيد گرديد و هم توانست مقامات جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه را به سرمايه‌گذاري و مساعدت در بازسازي و نوسازي افغانستان ترغيب نمايد. زيركي متوليان دستگاه ديپلوماسي در درك صحيح از اوضاع كلي جهان و منطقه و مراعات نزاكت‌هاي سياسي در برخورد با كشورهايي كه داراي منافع متضاد هستند، نشانگر تحرك دستگاه ديپلوماسي و آگاهي تيم رهبري وزارت از شيوة درست عمل كردن در عرصة جهاني است.

موضع‌گيري هوشيارانه و منطقي وزارت امور خارجه در برابر رويدادها و وقايع سياسي‌اي كه در خاورميانه و كشورهاي منطقه اتفاق مي‌افتد، حاكي از زيركي مدني تصميم‌گيرنده‌گان و مجريان سياست خارجي كشور است. به صورت مشخص موضع‌گيري مستقلانه وزارت خارجه در جنگ حزب الله و اسرائيل در اواسط سال 1385 و منازعات ايران ـ آمريكا ناشي از گسترش ديد و فضاي فكري تيم رهبري وزارت خارجه در زمينه سياست خارجي و روابط بين‌المللي است.

در واقع اتخاذ سياست مستقلانه افغانستان بدون اين كه زير تأثير سياست‌هاي ايالات متحده و هم پيمانان غربي آن در مورد روابط افغانستان با ايران، روسيه، هند و چين قرار گيرد، توانست كمك‌هاي جامعه جهاني را براي بازسازي افغانستان جلب و جذب نمايد.

هر چند برخي تحليل‌گران از افغانستان در حال حاضر به عنوان محور تضادها در منطقه نام مي‌برند، اما حقيقت آن است كه دستگاه سياست‌گذاري خارجي كشور به خوبي بر بحران تضادهاي منطقوي فايق آمده و افغانستان را از كمك‌هاي فراوان جامعه بين‌المللي و كشورهاي همسايه بهره‌مند ساخته است. اين مسأله نشانگر ارتقاي سطح كيفي سياست خارجي در دورة جديد به شمار مي‌رود.

در همين راستا سفارت جمهوري اسلامي ايران در كابل در تاريخ 5 حوت 1385 تعداد شش عراده موتر «سمند» و ده پايه كامپيوتر را به نشانه حسن نيت و مساعدت به وزارت امور خارجه افغانستان اهدا كرد. ايران هم‌چنين پلان تأسيس دانشگاه خواجه عبدالله انصاري را در هرات روي دست دارد. اين در حالي است كه ايالات متحده به عنوان كشور رقيب، در افغانستان حضور قوي، محسوس و قدرت‌مند دارد و كمك‌هاي فراوان را جهت بازسازي و نوسازي زيرساخت‌هاي سياسي، اقتصادي و نظامي افغانستان به مرحلة فعليت رسانده و وعده سپرده است.

هم‌چنين ارتقاي مناسبات دوستانه ميان افغانستان و فدراسيون روسيه و دعوت افغانستان از تجار و شركت‌هاي روسيه در تحقق پروژه‌هاي بازسازي افغانستان و نيز مشاركت فعال جمهوري فدارسيون روسيه در كنفرانس‌هاي بين‌المللي مربوط به افغانستان و حضور روس‌ها در پروژة بازسازي و سرمايه‌گذاري در بخش‌هاي اقتصادي، بيانگر گسترش و تحكيم مناسبات و در نهايت جلب و جذب حمايت‌هاي مادي اين كشور و همگام ساختن آن با جامعه جهاني است.

علي‌رغم تنش‌هاي لفظي در روابط افغانستان ـ پاكستان و حمايت اسلام‌آباد از پروژه طالب‌پروري و انتقاد آشكار افغانستان از دولت جنرال مشرف، دستگاه سياست خارجي افغانستان در تحكيم و گسترش مناسبات اقتصادي با پاكستان نيز موفق عمل كرده است. در همين راستا افغانستان در پانزدهم ماه جون 2006 پروژه‌هاي جديدي را در مورد سهم‌گيري پاكستان در پروسه بازسازي افغانستان پيشنهاد كرد كه پس از ارزيابي دقيق، مقامات پاكستاني موافقت خود را جهت همكاري و ساخت و بازسازي مراكز ذيل الذكر اعلام كردند:

1ـ بازسازي شاهراه موازي تورخم ـ جلال آباد

2ـ ايجاد مركز طبي فاطمه جناح در قندهار

3ـ اعمار خوابگاه ليسه رحمان بابا در كابل

4ـ مطالعه مقدماتي عملي ساختن شاهراه بديل كابل ـ جلال آباد

5ـ اعمار شاهراه سروبي ـ تكاب ـ جبل السراج

6ـ تهيه و تدارك 25 عراده ملي بس coaster و تأسيس درمانگاه براي اعضاي پارلمان افغانستان

7ـ ساختن شفاخانه يكصد بستر چشم «الشفا» در هرات.

اين در حالي است كه دستگاه ديپلوماسي افغانستان همواره مداخلات پاكستان در امور داخلي افغانستان و حركات تحريك آميز مقامات اسلام آباد را به شدت محكوم كرده و زبان ديپلوماسي و سياست خارجي خود را در مورد پاكستان بسيار گويا و صريح ساخته است.

تركيه نيز از جمله كشورهاي مهم منطقه به شمار مي‌رود. اين كشور در حال حاضر در پروسه بازسازي كشور حضور فعال و چشمگير دارد. تركيه مبلغ 5 ميليون دالر در كنفرانس توكيو، 5 ميليون دالر را در كنفرانس برلين و 100 ميليون دالر را در كنفرانس لندن جهت كمك به بازسازي افغانستان وعده نموده است.

هم‌چنين اين كشور در مواردي چون: تأسيس مكتب افغان ـ ترك، حفر چاه‌هاي عميق، ترميم و احداث جاده‌ها، بازسازي، تجهيز و فراهم‌آوري امكانات جهت توسعه شفاخانه دولتي اطفال موسوم به آتاترك، نقش كليدي خويش را ايفا كرده است. تركيه در حال حاضر 800 سرباز و يك تيم بازسازي ولايتي نيز دارد.

خلاصه آن كه دستگاه ديپلوماسي افغانستان در چار چوب سياست كثرت‌گرايي و با توجه به منافع ملي خود توانسته سرمايه‌گذاري و همكاري كشورهاي مختلف و بعضا متضاد را در افغانستان جلب نموده و از اين رهگذر مفادات فراوان را نصيب كشور سازد. به بيان ديگر، اساس ديپلوماسي افغانستان در حال حاضر داشتن روابط نيك و حسنه با تمامي كشورهاي همسايه و منطقه است.

ذكر اين نكته نيز حايز اهميت است كه افغانستان در عين زمان كه روابط استراتيژيك با قدرت‌هاي فرا منطقوي دارد از همگرايي منطقوي به شدت استقبال مي‌كند. در واقع استقلال عمل افغانستان در ايجاد روابط با كشورهاي مختلف موجب شده است تا شاهد تنظيم روابط خارجي كارآمد با جامعه جهاني به ويژه در حوزه سرمايه گذاري‌هاي اقتصادي و پروسه بازسازي باشيم